ตั้งแต่ต้นปีมีข่าวบริษัทเทคฯ ระดับโลกประกาศปลดคน ลดตำแหน่งต่างๆลงจนกระทบคนทำงานหลายหมื่นคน
ในช่วงเดียวกันกระแส AI ก็มาแรงมากจนทำให้หุ้นบริษัทเทคฯ ที่เกี่ยวกับ AI หลายแห่งวิ่งแรง จำนวนบริษัทที่พูดถึง AI ในการแถลงข่าวกับนักลงทุนก็เพิ่มขึ้นเช่นกัน
จนทำให้เกิดการพูดว่าการลดกำลังคนส่วนหนึ่งอาจมาจาก AI ที่อาจเริ่มมาแทนที่คนได้แล้ว แต่ในบทความสั้นๆนี้ผมอยากลองชวนคิดอีกมุมดูว่าจริงๆแล้วการลดคนในรอบที่ผ่านๆมาของบริษัทเทคฯระดับโลกอาจไม่ได้มาจากการที่ AI ถูกนำมาใช้แทนที่คนงาน แต่จริงๆแล้วสะท้อนปัจจัยอื่น ๆ มากกว่า
1 นักลงทุนระดับโลก “ดุ” ขึ้นในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา โดยหันมาจี้ให้บริษัทเทคฯให้ความสำคัญกับผลกำไรมากขึ้น ซึ่งแตกต่างจากในยุคก่อนที่ให้เน้นการเจริญเติบโตของยอดขาย (Growth above all else) หลายธุรกิจจึงต้องหันหัวเรือมาคุมต้นทุน ลด costs มากขึ้น บางครั้งเราจึงเห็นว่าบางบริษัทมีข่าวลดคนแล้วราค่หุ้นปรับดีขึ้น
เทรนด์นี้กระทบบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ชัดเจนที่สุดและจึงส่งผลมาถึงบริษัทที่พยายามจะแต่งตัวเตรียมเข้าตลาดหลักทรัพย์ด้วย
2 บริษัทเทคฯ หลายแห่ง ในช่วงโควิดขยายตัวมากเกินไป เพราะการใช้ดิจิทัลของคนก้าวกระโดดมากในยุคที่คนอยู่ “ติดบ้าน” จนหลายแห่งจ้างคนเพิ่มเพื่อมารองรับดีมานด์นี้ แต่พอประเทศต่างๆเปิดให้คนเดินทางได้ กิจกรรมต่างๆในช่องทางดิจิทัลก็หดตัวลง โดยเฉพาะในเศรษฐกิจประเทศพัฒนาแล้ว (ในอาเซียนส่วนใหญ่ชะลอลงแต่ไม่ถึงกับหดตัว) จึงทำให้ยอดขายร่วงต้องปรับการคาดการณ์ใหม่ว่าอาจไม่ต้องใช้คนมากเท่าที่คาด
3 บริษัทเทคฯหลายแห่งปิดโปรเจ็คที่เคยลองๆ ทำ หรือลดงบลง เช่น ในยุคที่กระแส เมธาเวิร์สกำลังมา บล็อกเชนกำลังแรง หลายบริษัทได้ลองลงทุนสร้างธุรกิจด้านนี้ ซึ่งหลายโปรเจ็คอาจออกมาไม่เวิร์คจึงต้องปิดตัวลง ในขณะที่บางธุรกิจได้ลองขยายตัวเข้าประเทศใหม่ๆที่ไม่เคยทำและสุดท้ายก็อาจพบว่าบางตลาดไม่ได้เข้าง่ายอย่างที่คิด จึงหันไปโฟกัสในประเทศที่ตนเองมีฐานแข็งอยู่แล้ว
4 หลายธุรกิจโยกทุนหันมาลงทุนด้านAIมากขึ้น ข้อนี้อาจจะเกี่ยวกับ “AI ทำให้คนตกงาน”มากที่สุด แต่ไม่เชิงเพราะ บริษัทต่างๆ เอาAI มาแทนที่คนทำงานกันเท่าไร แต่เป็นเพราะธุรกิจกำลังถูกตลาดกดดันว่าต้องทำอะไรเกี่ยวกับ AI จึงปรับโฟกัส โยกเงินจากส่วนอื่นมาลงตรงนี้ ทำให้หน่วยงานที่ไม่เกี่ยวกับ AI อาจถูกปิดตัวหรือลดคน
แน่นอนว่าการลดคนทำงานเพื่อแทนที่ด้วย “คนที่ใช้ AI เป็น” ก็มีเกิดขึ้นบ้างแล้วและในอนาคตก็มีโอกาสสูงที่มาแรงยิ่งขึ้น แต่วันนี้สิ่งที่เราเห็นในข่าวอาจจะยังไม่ได้สะท้อนเทรนด์นี้
AI แอบอ้างคน x คนแอบอ้างAI
ต่อไปเราอาจต้องระวัง
– ทั้งการที่ AI จะแอบอ้างเป็นคน ผ่านการสร้าง Deep fake ทำข่าวปลอม ให้คนเสียหาย
– ทั้งการที่คนเองก็แอบอ้าง AI ได้ โดยใช้เป็นเหตุผลและข้ออ้างในการทำอะไรต่างๆของคน โดยที่มันอาจจะยังไม่ได้รู้เรื่องอะไรด้วยเลย
หรือ AI ยุคนี้จะเริ่มหน้าตาคล้าย “แพะ” ขึ้นทุกที
ผู้เขียน ดร.สันติธาร เสถียรไทย
